Aðalsíða - Kennsluáætlun - Verkefni - Próf
13. verkefni. Birtist mánudag 6. apríl. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 24. apríl.
Lestu bls. 220 til 227 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Hvað áleit Karl Popper að greindi vísindalegar kenningar frá kenningum eða skoðunum sem eru ekki vísindalegar?2.
Er það rétt sem Popper hélt fram að ekki sé nokkur leið að sanna að vísindaleg kenning sé rétt?3.
Líttu á ummælin sem eru höfð eftir Xenófanesi á bls. 16 í Sögu heimspekinnar. Að hvaða leyti er hugsunin bak við þau svipuð kenningum Poppers um vísindalega þekkingu?
12. verkefni. Birtist mánudag 30. mars. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 17. apríl.
Lestu bls.202 til 219 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Rit Ludwigs Wittgenstein Tractatus Logico Philosophicus endar á þessa leið:Es gibt allerdings Unaussprechliches. Dies zeigt sich, es ist das Mystische.
Die rightige Methode der Philosophie wäre eigentlich die: Nichts zu sagen, als was sich sagen läßt, also Sätze der Naturwissenschaft — also etwas, was mit Philosophie nichts zu tun hat —, und dann immer, wenn ein anderer etwas Metaphysisches sagen wollte, ihm nachzuwiesen, daß er gewissen Zeichen in seinen Sätzen keine Bedeutung gegeben hat. Diese Methode wäre für den anderen unbefriedigend — er hätte nicht das Gefühl, daß wir ihn Philosophie lehrten — aber sie wäre die einzig streng richtige.
Meine Sätze erläutern dadurch, daß sie der, welcher mich versteht, am Ende als unsinnig erkennt, wenn er durch sie — auf ihnen — über sie hinausgestiegen ist. (Er muß sozusagen die Leiter wegwerfen, nachdem er auf ihr hinaufgestiegen ist.)
Er muß diese Sätze überwinden, dann sieht er die Welt richtig.
Wovon man nicht sprechen kann, darüber muß man schweigen.Íslensk þýðing fer hér á eftir:
Sumt verður ekki tjáð með orðum. Það sýnir sig, það er hið dulræna.
Eiginlega væri hin rétta heimspekilega aðferð að segja ekki neitt nema það sem hægt er að segja, þ.e. setningar raunvísindanna, þ.e.a.s. eitthvað sem hefur ekkert með heimspeki að gera. Í hvert sinn sem einhver reyndi að segja eitthvað frumspekilegt ætti svo að sýna honum fram á að honum hefði ekki tekist að ljá vissum táknum í setningunum neina merkingu. Hann yrði væntanlega ekkert ánægður með þetta og hefði ekki á tilfinningunni að við værum að kenna honum neina heimspeki. Samt er þetta eina aðferðin sem er strangt tekið rétt.
Setningar mínar eru upplýsandi með þeim hætti að hver sá sem skilur mig gerir sér á endanum grein fyrir að þær eru merkingarlausar, þegar hann hefur notað þær eins og stiga til að klifra upp fyrir þær. (Hann verður ef svo má segja að kasta stiganum burt eftir að hafa klifið upp hann.)
Hann verður að sigrast á þessum setningum og þá fær hann rétta sýn á veröldina.
Það sem maður getur ekki talað um, það verður maður að þegja um.Hvað gæti Wittgenstein átt við með síðustu setningunni?
2.
Heimspekingar sem kenndir eru við tilvistarstefnu (existentíalisma) leggja áherslu á að menn verði að velja sér gildismat og lífsstefnu og að með slíku vali ákvarði menn hvers konar persónur þeir eru og hvers konar lífi þeir lifa. Frakkinn Jean-Paul Sartre er meðal frægustu málsvara tilvistarstefnu á síðustu öld. Hann orðaði þessa kvöð, að þurfa að velja sér lífsstefnu, svo að maðurinn sé dæmdur til að vera frjáls. Á blaðsíðu 217 í Sögu heimspekinnar eftir Magee segir um þessa kenningu Sartre:Hann taldi að í guðlausum heimi hefðum við engra annarra kosta völ en að velja okkur ný gildi og skapa þau þar með. En með þessu erum við að leggja niður fyrir okkur grunnreglur lífs okkar. Og með því að gera það erum við að ákveða hvernig persónuleiki okkar þróast: við erum að skapa okkur sjálf.
Er það rétt hjá Sartre að ef ekki er til neinn guð sem ákveður hvað er rétt og rangt eða gott og illt þá verði menn að ákveða það sjálfir?
11. verkefni. Birtist mánudag 23. mars. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 3.apríl.
Lestu bls. 182 til 201 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1. (Vegur 75% þegar einkunn er gefin fyrir verkefnið.)
John Stuart Mill hélt fram nytjastefnu, þ.e. þeirri kenningu að markmið siðferðis, lagasetningar og reglna sem menn laga hegðun sína eða samfélagsskipan eftir skuli vera að auka hamingjuna og minnka þjáninguna í heiminum. Meginhugsun nytjastefnunnar var sett fram af Jeremy Bentham sem sagði að sú athöfn sé best sem leiðir til sem mestrar hamingju sem flestra. En Mill var ekki aðeins einn af frumkvöðlum nytjastefnunnar heldur líka einn af helstu talsmönnum frjálshyggju um miðbik 19. aldar. Hann taldi kjarna frjálshyggjunnar felast í þeirri reglu að því aðeins sé öllu mannkyni, einum manni eða fleirum, heimilt að skerða athafnafrelsi einstaklings að um sjálfsvörn sé að ræða.Eru þessar tvær reglur sem Mill aðhylltist góðir leiðarvísar í siðferði og stjórnmálum? Tengjast þær á einhvern átt (styðja þær t.d. hvor aðra eða eru þær e.t.v. í andstöðu hvor við aðra)?
2. (Vegur 25% þegar einkunn er gefin fyrir verkefnið.)
Á árunum kringum 1930 mótuðu talsmenn rökfræðilegrar raunhyggju kenningu um mál og merkingu sem fól í sér að staðhæfingar hefðu ekki merkingu nema hægt væri að sannreyna þær (þ.e. skera úr um hvort væru sannar eða ósannar) með tilvísun í reynslu (sjá bls. 200 í Sögu heimspekinnar). Þeir notuðu þessa kenningu til að úrskurða að bæði pólitísk slagorð fasista og stór hluti af allri heimspeki væri merkingarlaust blaður. Sem dæmi um heimspeki sem rökfræðilegir raunhyggjumenn dæmdu merkingarlausa má t.d. nefna þá kenningu Kants að í heimi hlutanna í sjálfum sér kunni vilji manns að vera frjáls þótt allt lúti óhagganlegum náttúrulögmálum í reynsluheimi okkar.Hvað gerist ef þessari kenningu er beitt á sjálfa sig (dæmir hún sjálfa sig merkingarlausa eða merkingarbæra)?
10. verkefni. Birtist mánudag 16. mars. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 27. mars.
Lestu bls. 158 til 179 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Georg Hegel og Karl Marx settu báðir fram kenningar um að skilningur á sögulegri framvindu og því hvernig samfélög breytast væri lykill að skilningi á mannlífinu. Hvað var líkt og hvað ólíkt í kenningum þeirra um þetta efni?2.
Nietzsche mælti með því að menn höfnuðu kristnu siðferði og gildismati (sem flestir samtímamenn hans aðhylltust a.m.k. í orði kveðnu) og tækju eigið gildismat til endurskoðunar. Hvaða ástæður hafði hann til að mæla með þessu og hversu góðar voru þessar ástæður.
9. verkefni. Birtist mánudag 9. mars. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 20. mars.
Lestu bls. 131 til 157 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Immanuel Kant gerði greinarmun á hlutunum eins og þeir birtast okkur og hlutunum eins og þeir eru í sjálfum sér og hélt því fram að ekki sé hægt að öðlast vitneskju um hvernig hlutirnir eru í sjálfum sér. Útskýrðu þennan greinarmun Kants og reyndu sjálf(ur) að finna rök með eða á móti því að ekki sé hægt að vita hvernig hlutirnir eru í sjálfum sér.2.
Kant áleit að ef menn hefðu ekki frjálsan vilja væri siðferði eintóm blekking. Hvaða rök mæla með þessari skoðun?3.
Hvað er líkt með kenningum Schopenhauers og fornri indverskri heimspeki?
8. verkefni. Birtist mánudag 2. mars. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 13. mars.
Lestu bls. 102 til 109 og bls. 121 til 129 í Sögu heimspekinnar eftir Magee. Leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svarið sé 1 til 2 blaðsíður að lengd.
John Locke og Jean-Jacques Rousseau eru með áhrifamestu stjórnmálahugsuðum seinni alda. Skoðunum þeirra er stundum stillt upp sem andstæðum. Hvað er líkt og hvað er ólíkt með þeim?
7. verkefni. Birtist mánudag 23. febrúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 6. mars.
Lestu bls. 101 til 119 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
John Locke og David Hume, sem eru tveir af helstu frumkvöðlum raunhyggjunnar, settu báðir fram kenningar um takmörk mannlegrar þekkingar, þ.e. um hvað menn geti aldrei vitað með vissu. Hver virðist þér vera mikilvægasti hluti þessara kenninga? Eru þessar kenningar í góðu gildi enn þann dag í dag?2.
John Locke sagði að stjórnvöld ættu að þjóna ákveðnum og afmörkuðum tilgangi og hélt því fram að almenningur mætti gera byltingu og steypa völdhöfum af stóli ef þeir höguðu sér ekki í samræmi við þennan tilgang. Annar breskur heimspekingur, Edmund Burke, áleit að róttæk bylting, þar sem reynt væri að endurskipuleggja samfélagið, leiddi ævinlega til ófarnaðar.
- Segðu í stuttu máli frá hugmyndum þessara tveggja manna um byltingar og berðu þær saman.
- Hvor þeirra finnst þér hafa meira til síns máls og hvers vegna?
- Hvað hefði Thomas Hobbes sagt um kenningar þeirra?
6. verkefni. Birtist mánudag 16. febrúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 27. febrúar.
Lestu niður bls. 99 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Helstu frumkvöðlar rökhyggjunnar, Descartes, Spinoza og Lebniz, höfðu allir mikinn áhuga á stærðfræði. Að hvaða leyti dregur heimspeki þessara manna dám af stærðfræði?2.
Að hvaða leyti voru hugmyndir Spinoza um mannshugann ólíkar hugmyndum Descartes?3.
Segðu í stuttu máli og með þínu eigin orðalagi frá greinarmuninum sem Leibniz gerði á rökhæfingum og raunhæfingum og búðu til þín eigin dæmi um hvort tveggja.
5. verkefni. Birtist mánudag 9. febrúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 20. febrúar.
Lestu niður bls. 81 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Þegar evrópskir menntamenn kynntust kenningum Newtons og fleiri vísindamanna á seinni hluta sautjándu aldar og fyrri hluta þeirrar átjándu álitu margir að þessi nýju vísindi væru andstæð kristinni trú og siðferði og til þess fallin að ýta undir guðleysi og efnishyggju. Hvaða ástæður höfðu menn til að álíta þetta?2.
Segðu í stuttu máli frá hugmyndum Thomasar Hobbes um samfélög og ríki (hvernig er komið fyrir mönnum ef þeir hafa ekki ríkisvald, hvers vegna þeir stofna ríki og hvernig er best að ríkjum sé stjórnað).
4. verkefni. Birtist mánudag 2. febrúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi klukkan 20 föstudag 13. febrúar.
Lestu aftur sama texta og í síðustu viku, þ.e. niður bls. 61 í Sögu heimspekinnar eftir Magee, og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Hvað kemur fram í kaflanum um áhrif Aristótelesar á heimspeki miðalda.2.
Ágústínus frá Hippó (sem sagt er frá á bls. 50 til 52) áleit að guð sjái, í einni sjónhendingu, alla fortíðina, nútímann og alla framtíðina og hann viti því nákvæmlega hvernig framtíðin verður. Ef til vill komumst við næst því að skilja hvað Ágústínus var að fara ef við líkjum veröldinni við langa kvikmyndafilmu. Á filmunni eru rammarnir í röð og við sem erum persónur myndarinnar upplifum rammann á tjaldinu sem nútíð. Þeir sem þegar hafa verið sýndir eru fortíð okkar og þeir sem ljósið hefur enn ekki lýst í gegnum eru framtíð. En þótt okkur finnist veröldinni vinda fram augnablik fyrir augnablik sér guð alla filmuna í senn, enda er hann ekki hluti af myndinni heldur utan við hana og þar með utan við tímann. Í samræmi við þetta áleit Ágústínus að Guð hafi vitað, áður en hann skapaði Adam og Evu, að þau mundu óhlýðnast honum og éta af skilningstrénu og verða rekin burt úr Paradís.Leiðir af þessari kenningu Ágústínusar að Adam og Eva hafi ekki getað komist hjá því að éta af skilningstrénu?
3. verkefni. Birtist mánudag 26. janúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi föstudag 6. febrúar.
Lestu niður bls. 61 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Hvaða atriði í heimspeki Ágústínusar minna á kenningar Platons eða líkjast þeim?2.
Á blaðsíðu 57 segir frá þrenns konar tilraunum miðaldaheimspekinga til að rökstyðja eða sanna að Guð sé til. Veldu þá rökfærslu sem þér þykir mest vit í og útskýrðu hvers vegna er meira vit í henni en hinum og reyndu að átta þig á hvort hún gefur mönnum í raun og veru skynsamlega ástæðu til að trúa að Guð sé til.
2. verkefni. Birtist mánudag 19. janúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi föstudag 30. janúar.
Lestu niður bls. 47 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Segðu í stuttu máli og með þínum eigin orðum hver er kjarninn í boðskap hundingja, efahyggjumanna, epíkúringa og stóumanna.2.
Hvað í þessum fjórum fornu heimspekistefnum álítur þú að nútímamenn gætu helst haft gott af að tileinka sér og hvers vegna? (Hér mátt þú velja eitt atriði úr einni stefnu eða tvö eða fleiri atriði hvort sem þau tilheyra sömu stefnu eða ekki.)
1. verkefni. Birtist mánudag 12. janúar. Lausn skal skilað í síðasta lagi föstudag 23. janúar.
Lestu niður bls. 39 í Sögu heimspekinnar eftir Magee og leystu svo eftirfarandi verkefni. Hæfilegt er að svörin séu samtals 1 til 2 blaðsíður að lengd.
1.
Segðu í örstuttu máli frá kenningu Demókrítosar um úr hverju veruleikinn er gerður og berðu hugmynd hans saman við þær kenningar sem vísindamenn nútímans telja réttar og þú hefur lært um í náttúrufræði.2.
Platon taldi að það sem við skynjum með skynfærunum sé ekki hinn sanni veruleiki. Hvernig tengist þessi skoðun frummyndakenningu hans og áherslu hans á mikilvægi þess að læra stærðfræði.3.
Hvaða mun taldi Aristóteles vera á gerandaorsök og tilgangsorsök? Finndu sjálf(ur) dæmi um orsakir af báðum þessum gerðum?4.
Hver þykir þér merkilegasta hugmyndin sem sagt er frá í þessum fyrsta hluta bókarinnar og hvers vegna finnst þér hún merkileg?
Aðalsíða - Kennsluáætlun - Verkefni - Próf