„Kommúnistar“ gefa hnatt­væð­ingunni heil­brigðis­vottorð

Ég komst ekki á fund þeirra Hardts og Negris á Háskóla­torgi  vegna fjar­lægðar og var hálft í hvoru fenginn. En ég fylgdist af athygli með kynningu á þeim fyrirfram, í Spegl­inum og kynningu Viðars Þorsteins­sonar og annarra  í Nei, og ég var stundum hissa. Viðar er oftast skýr og skil­merki­legur í mál­flutningi sínum en þarna gerðist hann æði flókinn og þoku­kenndur. Enda svo sem ekki að skýra eigin kenningar. Svo hef ég lesið dálítið hrafl úr bókinni Empire eftir þá félaga. Þeir kenna sig við marxisma og m.a.s. kommún­isma en þeir sýnast hafa lesið hina kommún­ísku hefð eins og fjandinn biblíuna.  

Hardt og Negri segja: Hnattvæðing efnahags­lífsins undan­farna áratugi, hnatt­væðing markaðs­aflanna, er fram­sækin!  Ekki er lengur hægt að tala um skiptingu heims­kapítal­ismans í miðju og jaðar – og því síður skipt­inguna í fyrsta, annan og þriðja heiminn. Við hefur tekið hið frjálsa flæði vöru, auðmagns og vinnuafls og flókin tengslanet.  Hnatt­væddan heims­kapítalisma má kalla „veldi“ en hann er án miðju. Í stað iðnaðar­kapítalisma kemur „póst­indústríalismi“ þar sem ríkir „óefnisleg framleiðsla“ þekkingar- og þjónustu­sam­félagsins sem er svo skapandi. USA rekur utan­ríkis­stefnu á grund­velli efnahags­prinsippa og alþjóða­réttar, ekki út frá heimsvalda­stefnu á grunni þjóðríkis. Frá banda­rískum sjónar­hóli má skoða Víetnam­stríðið sem endalok hinnar heims­valda­sinnuðu við­leitni og Persaflóa­stríðið 1990 sýndi Bandaríkin sem eina aðila færan um að fullnusta alþjóða­rétt, ekki í krafti þjóð­legra hags­muna heldur í nafni hnatt­ræns réttar (bls. 178, 180). Heims­valda­stefnan er ekki lengur til og baráttan gegn henni því úrelt. „Veldið“ opnar landa­mærin og bindur enda á ögunar- og kúgunar­tæki hinna full­valda ríkja. Þróun stór­auð­magnsins í átt til opnunar allra markaða og fjarlægingar þjóðlegra hindrana er framsækin. Hnatt­væðingin gerir menn frjálsari. Það er tíma­skekkja að verja þjóðlegt sjálfstæði. Verka­lýður sem barðist fyrir réttindum sínum á vinnu­stað og á stéttar­legum grunni innan þjóðlegs fram­leiðslu­kerfis – og kúg­aðar þjóðir og alþýða sem börðust gegn yfir­gangi heims­velda – allt þetta er úldið og búið. Við tekur „mergð“ á ferð og floti yfir öll landamæri, launafólk jafnt sem ólög­legir inn­flytj­endur. Og það er nokkuð sniðugt því við erum frjálsari en áður. Samt er arðrán og órétt­læti enn fyrir hendi. Verkefni komm­ún­ista  og andófs­afla er að koma auga á og stað­setja sig í námunda við þær „mótsagnir“ sem kapítal­isminn felur í sér, mótsagnir sem stuðla óhjákvæmilega að óstöðug­leika hans og jafnvel hruni …

Gamaldags marxismi svarar: Hnatt­væðing markaðs­aflanna er framhald hefð­bund­innar heims­valda­stefnu. Hún form­festir og kerfis­bindur arðrán og kúgun heimsvalda­kerfisins. Iðnaðar­kapítal­isminn blívur og arð­ráns­kerfi hans harðnar í takt við hnatt­rænar tilfærslur fram­leiðsl­unnar. Hug­myndin um skapandi þekkingar­samfélag er bara ein bull­hugmynda­fræði fjármála­auðvaldsins. Heims­valda­kerfið hefur aldrei verið eins mið­stýrt og það er nú um stundir. Fjöl­miðlar kalla það „alþjóða­samfélagið“, „Alþjóða­samfélagið“ réðist á Serbíu, og inn í Afganistan, tvívegis inn í Írak og hótar nú Íran, Sómalíu, Pakistan, Norður-Kóreu … Mið­stýringin helgast af ein­stæðri stöðu USA sem beitir einnig fyrir sig stofn­unum eins og NATO og SÞ. Nú standa Banda­ríkin ein fyrir helm­ingi hernaðar­útgjalda heimsins. Það var óheppi­legt fyrir bókina Empire, með boðskap sinn um andlát heims­valda­stefnunnar, að hún skyldi koma út árið 2000, ári áður en bandarísk heims­valda­stefna gegnum 11. sept-kúppið hóf „stríð gegn hryðju­verkum“ og hrein hernaðar­leg nýlendu­stefna var inn­leidd, naktari en nokkru sinni. Hinar hnatt­rænu and­stæður miðja–jaðar hafa ekki haggast og heims­valda­stefna auð­hringanna hefur afar skýra teng­ingu við ákveðin ríki og ákveðna heri. Hið nýja í þróun­inni eftir stríð er það hvernig hinir hnatt­rænu auðhringar í kjarn­ríkjum heims­auð­valdsins hafa komið á yfir­þjóð­legum stofn­unum sem opna allar dyr fyrir þeirra frjálsa flæði. Þær eru t.d. Heims­bankinn, Alþjóða­gjald­eyris­sjóðurinn, ESB, Heims­viðskipta­stofnunin. Prinsipp þeirra allra er það sama: Frjálst flæði fjármagns! niður með landamæri og hindranir og niður með efna­hags­lega sjálfs­ákvörðun þjóð­ríkja! Eftir 1980 hefur hert á þróun­inni og markaðs­hyggja orðið þar einráð efna­hags­stefna. Mis­skipting gæða heimsins er enda núna miklu öfga­kenndari en við lok seinni heims­styrjaldar þegar Alþjóða­gjald­eyris­sjóðurinn og Heims­bankinn voru stofnaðir. Af þessum sökum er sem áður eitt mikil­vægasta verkefni komm­ún­ista og fram­sækinna að styðja þjóð­frelsis­hreyfingar – eins þær sem safna alþýðu á þjóð­ernis­legum eða trúar­legum grunni – og sömu leiðis að standa vörð um efna­hags­lega og pólitíska sjálfs­ákvörðun þjóðríkja gagnvart áður­nefndum stofn­unum heims­valda­kerfisins.

Það er ekkert nýtt í því að sjálfnefndir vinstri­menn styðji markaðs­hyggjuna, við höfum séð nóg af því á Íslandi. Það er líka rökrétt að „komm­ún­ískur“ markaðs­krati eins og Antonio Negri skuli styðja stjórnar­skrá ESB, þ.e.a.s. stjórnarskrá sem, ef hún fæst samþykkt,  bannar aðilda­ríkjum með lögum að víkja frá reglum hins frjálsa flæðis. Og svo ráð­leggur hann Íslendingum eðli­lega að láta sig hverfa þangað inn.